Adıyaman'ın kültürel dokusunu ve unutulmaya yüz tutmuş geleneksel giyim tarzını, yaklaşık otuz yıl önce başlattığı bir vefa projesiyle dünyaya tanıtan Zahide Durmaz Akar, bugün sadece yerel değil, uluslararası ölçekte de dikkat çeken bir başarı hikayesinin kahramanı haline geldi. 1993 yılında vefat eden anneannesi Besi Sertbaş'ın ismini ve hatırasını yaşatmak amacıyla 1997 yılında kolları sıvayan Akar, ahşap bebekleri yöresel kıyafetlerle buluşturarak eşsiz bir sanat eserine dönüştürdü. Kendisini büyüten ve derin bir sevgiyle bağlı olduğu anneannesinin anısını, el emeğiyle işlediği her bir ilmekte yaşatan Akar, bu süreçte Adıyaman'ın zengin kültürel mirasını da gelecek kuşaklara aktarmayı başardı.
Geleneksel kıyafetlerin sanata dönüşümü
Besi Bebekleri olarak adlandırılan bu özel çalışmalar, sadece birer oyuncak değil, aynı zamanda bölgenin giyim kültürünü yansıtan birer etnografik belge niteliği taşıyor. Bebeklerin üzerinde yer alan ve yöreye özgü olan başa bağlanan Kum, üç etekten oluşan Zubun, bel kuşağı olarak kullanılan Beni beşte ve alt giyim parçası Derbe gibi parçalar, büyük bir titizlikle hazırlanıyor. El dokuması ve kök boyalı ipek kumaşların kullanıldığı bu bebeklerin her biri, yaklaşık 50 ayrı aşamadan geçerek tamamlanıyor. Her bir ayrıntısı özenle işlenen bu eserler, bölgenin geleneksel giyim kültürünü en saf haliyle temsil ediyor.
Akademik dünyada Besi Bebekleri rüzgarı
Zahide Durmaz Akar'ın büyük bir sabırla hazırladığı bu bebekler, sadece yerel sergilerde kalmayıp uluslararası arenada da büyük ilgi gördü. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki New York Üniversitesi'nde tez konusu olarak incelenen Besi Bebekleri, Japonya'da düzenlenen Dünya Turizm Fuarı'nda da dünya sahnesine çıktı. Bununla da sınırlı kalmayan bu kültürel çalışma, İstanbul Teknik Üniversitesi'nde sınav sorusu olarak öğrencilerin karşısına çıkarken, çeşitli üniversitelerde de akademik araştırmalara konu oldu.
Yılın Ahisi seçilen ilk kadın
Yaklaşık otuz yıldır süren bu özverili çalışmalar, Zahide Durmaz Akar'a prestijli bir unvanı da beraberinde getirdi. 2026 yılında Yılın Ahisi seçilen Akar, bu unvana layık görülen ilk kadın olma başarısını gösterdi. Anneannesinin ismini yaşatmak için çıktığı bu yolda, hem geleneksel sanatları koruyan hem de toplumsal bir değer haline gelen Akar, Adıyaman'ın kültürel elçisi olarak çalışmalarını sürdürüyor. Onun bu azmi, geçmişin izlerini geleceğe taşırken, bir kadının emeğiyle neleri başarabileceğinin en somut kanıtı olarak görülüyor.
