Mardin'in Midyat ilçesine bağlı kırsal mahallelerde, sonbaharın gelişiyle birlikte doğa farklı bir telaşa sahne oluyor. Sarıkaya Mahallesi sakinleri, meşe ağaçlarının dallarından dökülen veya olgunlaşan palamutları toplamak için ormanlık alanların yolunu tutuyor. Bölge halkı arasında malot ismiyle bilinen bu doğal ürün, sadece bir yiyecek değil, aynı zamanda nesilden nesile aktarılan köklü bir kış geleneğinin başrol oyuncusu olarak öne çıkıyor. Soğuk kış günlerinin vazgeçilmezi olan bu lezzet, evlerin sıcak ortamında soba üzerinde pişirilerek tüketiliyor.
Doğadan sofraya uzanan geleneksel yolculuk
Yöre sakinleri için meşe palamudu toplamak, her yıl kasım ayında başlayan ve kış boyunca devam eden bir ritüel niteliği taşıyor. Mesut Tunçer, bu geleneğin köylüler arasında büyük bir keyifle sürdürüldüğünü belirterek, dışarıdaki soğuk ve yağmurlu havaya inat, evlerin içinde sobanın üzerinde pişirilen palamutların kestane tadını aratmadığını ifade ediyor. Tunçer, bu doğal ürünün hem lezzetiyle hem de hazırlanış biçimiyle kış akşamlarının en sevilen atıştırmalıklarından biri olduğunu vurguluyor. Palamutun sadece bir besin değil, aynı zamanda bölge kültürünün bir parçası olduğunu dile getiren Halil Tunçer ise, Türkiye'nin farklı yerlerinde de bilinen bu ürünün, kendi yörelerinde kış aylarının değişmez bir parçası haline geldiğini belirtiyor.
Şifa kaynağı olarak görülen asırlık alışkanlık
Sarıkaya Mahallesi'nde çiftçilikle uğraşan Yusuf Alkan, meşe palamudunun geçmişine dair önemli detaylar paylaşıyor. Büyüklerinden öğrendikleri bu geleneğin çocukluk yıllarından beri hayatlarının bir parçası olduğunu söyleyen Alkan, palamudun sadece lezzetiyle değil, geçmişte büyüklerin şeker hastalığına iyi geldiğine dair inançlarıyla da sofralarda yer bulduğunu anlatıyor. Dedelerinden miras kalan bu alışkanlığı sürdürmenin mutluluğunu yaşayan mahalle sakinleri, doğal yollarla elde ettikleri bu ürünü, modern atıştırmalıklara tercih ederek kültürel mirası korumaya devam ediyor.
Gelecek nesillere aktarılan kültürel miras
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin doğal bitki örtüsü içerisinde önemli bir yere sahip olan meşe ağaçları, geçmişte kırsal yaşamın en temel gıda kaynaklarından biriydi. Bugün ise bu gelenek, özellikle kırsal mahallelerde yaşayan ailelerin çabalarıyla canlı tutuluyor. Köy sakinleri, büyüklerinden devraldıkları palamut toplama ve hazırlama yöntemlerini, kendi çocuklarına da öğreterek bu kadim geleneğin gelecek nesillere taşınmasını hedefliyor. Sobanın üzerinde yavaş yavaş pişerken etrafa yayılan o kendine has koku, Mardin'in kış akşamlarında komşuluk ilişkilerini güçlendiren ve insanları bir araya getiren sıcak bir atmosfer yaratmaya devam ediyor.
