Modern dünyanın insanlığa sunduğu konforlu bir armağan olarak pazarlanan tek kullanımlık yaşam tarzı, bugün küresel ölçekte devasa bir çevre krizinin baş mimarı haline geldi. Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan, COP31 Liderler Zirvesi bünyesinde düzenlenen Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı'nda yaptığı konuşmada, bu gidişatın sadece teknik verilerle değil, değerler sistemiyle düzeltilebileceğinin altını çizdi. 1950'li yıllarda dergi kapaklarında bir altın çağ olarak müjdelenen kullan-at kültürünün, bugün dünyadaki toplam çöpün yüzde 40'ını tek kullanımlık plastiklerin oluşturduğu bir yıkıma dönüştüğünü hatırlatan Erdoğan, bu durumun bir medeniyet krizi olduğunu ifade etti.
Zihniyet krizinden değer temelli çözümlere
Atık yönetiminin sadece bir çevre meselesi olarak görülmesinin eksik bir yaklaşım olduğunu belirten Emine Erdoğan, 2050 yılına kadar katı belediye atıklarının iki katına çıkarak 4 milyar tona ulaşmasının beklendiğini vurguladı. Bu yükün altında ezilen dünyanın, aslında kendi geleceğini tükettiğini belirten Erdoğan, iklim değişikliğiyle mücadelenin ilk adımının kavramları ve değerleri yeniden tanımlamak olduğunu söyledi. Özellikle gıda israfı konusundaki ahlaki çıkmaza dikkat çeken Erdoğan, dünyada üretilen gıdanın yüzde 30'unun çöpe gittiğini, bu israfın sadece dörtte biriyle bile açlıkla mücadele eden 700 milyon insanın doyurulabileceğini hatırlattı. Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10'unu oluşturduğunu ve bu emisyonların en tehlikeli türlerinden biri olan metan gazının ana kaynağı olduğunu belirten Erdoğan, bireysel davranışların birleşerek küresel bir felakete dönüştüğünü ifade etti.
Anadolu'nun kadim öğretisi: Eskisi olmayanın yenisi olmaz
Sıfır Atık hareketinin teknik bir dilden ziyade hayatın ta kendisi olduğunu savunan Emine Erdoğan, çözümün aslında Anadolu'nun yerel bilgeliğinde saklı olduğunu belirtti. Eskisi olmayanın yenisi olmaz düsturunun döngüsel ekonominin özünü oluşturduğunu ifade eden Erdoğan, artan yemeklerin değerlendirilmesi, kıyafetlerin onarılması ve eşyaların tamir edilerek ömrünün uzatılmasının kültürümüzün doğal bir parçası olduğunu vurguladı. Tabiatla ortak bir dil geliştiren bu yerel bilgeliğin, iklim değişikliğiyle mücadelede en güçlü kalkan olduğunu belirten Erdoğan, doğanın atık üretmediğini, her şeyin bir döngü içinde yeniden kaynak haline geldiğini hatırlattı. Mutfaklardaki organik atıkların kompost yöntemiyle toprağa kazandırılmasının, hem çevre kirliliğini azaltacağını hem de tarımsal verimliliği artıracağını belirten Erdoğan, bu yöntemlerin sadece evlerde değil, oteller, havaalanları ve büyük işletmelerde de uygulanması gerektiğini ifade etti.
Ortak evimiz için herkesin payına düşen bir ödev var
Konuşmasının sonunda iklim değişikliğiyle mücadelenin kolektif bir sorumluluk olduğunu vurgulayan Emine Erdoğan, yerel yönetimlerden üreticilere, gençlerden tüm vatandaşlara kadar herkesin bu dönüşümün bir parçası olması gerektiğini belirtti. Gelişmekte olan ülkelerin teknoloji ve finansmana erişiminin kolaylaştırılması gerektiğine dikkat çeken Erdoğan, uzun ömürlü ürün tasarımlarının ve onarılabilir ekonomik modellerin teşvik edilmesinin önemine değindi. Sıfır Atık'ın sadece bir proje değil, bir yaşam biçimi haline gelmesi gerektiğini ifade eden Erdoğan, iyi uygulamaların paylaşılmasıyla küresel bir başarı hikayesi yazılabileceğini belirterek, herkesi bu ortak geleceği inşa etmeye davet etti. İnsanların ekmeği çöpe atmaktan vazgeçmesinin, sera gazı istatistiklerini bilmekten ziyade nimete duyulan saygıyla mümkün olacağını belirten Erdoğan, doğayı ilahi bir emanet olarak görmenin, iklim krizini çözmek için atılacak en büyük adım olduğunu sözlerine ekledi.
