Günümüzde yanlış beslenme alışkanlıkları ve hareketsiz yaşam tarzı nedeniyle giderek yaygınlaşan obezite, sadece kalp-damar hastalıkları veya diyabet gibi kronik rahatsızlıkları tetiklemekle kalmıyor, aynı zamanda vücudun savunma mekanizmalarını zayıflatarak kanser oluşumuna da zemin hazırlıyor. Memorial Antalya Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Op. Dr. Nazlı Yavuzer Türe, fazla yağ dokusunun vücuttaki hormonal ve metabolik dengeleri ciddi şekilde bozduğunu ifade ederek, bu durumun kanserle olan doğrudan ilişkisine dair çarpıcı veriler paylaştı. TÜİK’in 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarına göre, 15 yaş ve üzerindeki nüfusta obezite oranının yüzde 21,8 seviyelerine ulaştığı görülüyor. Bu istatistiksel veriler, kadınlarda yüzde 24,8, erkeklerde ise yüzde 18,7 olarak kaydedilirken, toplum sağlığı açısından alarm zillerinin çaldığını gösteriyor.
Kanserle doğrudan bağlantılı bir tehdit
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı ve Dünya Kanser Araştırma Fonu tarafından yürütülen geniş kapsamlı çalışmalar, fazla vücut yağının en az 13 farklı kanser türüyle güçlü bir ilişki içinde olduğunu kanıtlıyor. Op. Dr. Nazlı Yavuzer Türe, bu riskli tabloyu şu sözlerle özetliyor: Fazla kilonun kadınlarda görülen kanser vakalarının yaklaşık yüzde 11’inden sorumlu olabileceği tahmin ediliyor. Özellikle menopoz sonrası meme kanseri, rahim, kalın bağırsak, böbrek, karaciğer, safra kesesi, pankreas ve yumurtalık kanserleri, obezite ile doğrudan ilişkilendirilen hastalıklar arasında yer alıyor. Yağ dokusunun vücutta östrojen üretmesi, menopoz döneminde bu hücrelerin artışıyla birlikte östrojen seviyesini yükselterek meme ve rahim kanseri riskini ciddi oranda artırıyor. Ayrıca yüksek insülin seviyeleri ve insülin benzeri büyüme faktörleri, kanser hücrelerinin vücutta daha hızlı çoğalmasına olanak tanıyor.
18 yaş sonrası alınan kiloların tehlikeli seyri
Kilo artışının özellikle kadınlarda meme kanseri üzerindeki etkisi, bilimsel verilerle somut bir şekilde ortaya konuluyor. Op. Dr. Türe, 18 yaşından menopoz dönemine kadar geçen sürede 9-10 kilogram alan kadınlarda meme kanseri riskinin yüzde 15 oranında arttığını, bu kilo artışının 20-22 kilograma ulaşması durumunda riskin yüzde 40-45 seviyelerine kadar tırmandığını belirtiyor. Daha da önemlisi, 18 yaşından sonra alınan her 5 kilogramın, menopoz sonrası meme kanseri riskini yaklaşık yüzde 12 oranında artırdığı gözlemleniyor. Ancak bu durumun geri dönüşü de mümkün; menopoz sonrasında 2-5 kilogram gibi küçük miktarlarda kilo vermek bile kanser riskini yaklaşık yüzde 20 oranında azaltabiliyor.
Cerrahi müdahale ve yaşam tarzı değişikliği
Obezitenin sadece dış görünüşle ilgili bir problem olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Op. Dr. Türe, bu durumun mutlaka tedavi edilmesi gereken kronik bir hastalık olduğunun altını çiziyor. Diyet ve egzersiz programlarına rağmen yeterli sonuç alamayan hastalar için obezite cerrahisinin bir seçenek olabileceğini belirten Türe, cerrahi sonrası sağlanan anlamlı kilo kaybının rahim ve yumurtalık gibi birçok kanser türünün riskini azalttığını ifade ediyor. Ancak ameliyat sonrası süreç, en az operasyonun kendisi kadar büyük bir disiplin gerektiriyor. Tüp mide ameliyatı sonrasında besin emilimi değişmese de katı gıda tüketim hacmi kısıtlandığı için, yüksek kalorili, yağlı ve kremalı içeceklerden kaçınılması gerekiyor. Ameliyat sonrası dönemde sıvı gıdalarla başlayan beslenme süreci, püre ve ardından katı gıdalara geçişle devam ediyor. Kalıcı bir kilo kontrolü sağlamak için diyetisyen kontrolünde, kişinin protein ve kalori ihtiyacına göre planlanmış, az ve sık beslenme programlarının uygulanması, sağlığın korunması adına hayati bir önem taşıyor.