Erzincan'ın Kemah ilçesine bağlı Oğuz köyü mezrasında, günün ilk ışıklarıyla birlikte bambaşka bir yaşam mücadelesi başlıyor. Şavak aşireti mensupları, yüksek rakımlı yaylalarda kurdukları çadırlarda, modern dünyanın hızından uzak ancak bir o kadar da zorlu bir tempoda tulum peyniri üretimi gerçekleştiriyor. Türkiye'nin coğrafi işaretli lezzetleri arasında yer alan bu özel peynirin hikayesi, aslında doğanın sunduğu imkanların insan emeğiyle harmanlanmasıyla şekilleniyor. Doğal meralarda otlayan koyunlardan elde edilen süt, hiçbir katkı maddesi içermeden, atalardan kalma yöntemlerle işlenerek o eşsiz aromasına kavuşuyor.
Zorlu doğa koşullarında aile boyu üretim
Yaylalardaki yaşam, dışarıdan bakıldığında huzurlu bir manzara gibi görünse de, üreticiler için yağmur, çamur ve dondurucu soğuklarla dolu bir mücadeleyi ifade ediyor. Bu üretim sürecinde sadece yetişkinler değil, ailenin tüm fertleri aktif rol alıyor. Kadınlar, erkekler, yaşlılar ve hatta çocuklar, tulum peynirinin sofralara ulaşması için büyük bir özveriyle çalışıyor. Özellikle çocuklar, tatil günlerini oyun oynamak yerine koyunların otlatılması ve sağım işlemleri gibi kritik aşamalarda ailelerine destek vererek geçiriyor. Bu durum, çocukların hem aile bütçesine katkı sağlamasına hem de geleneksel üretim kültürünü yaşayarak öğrenmelerine olanak tanıyor.
Emek ve lezzet arasındaki ince çizgi
Üreticilerden Ömer Faruk Küçükkaya, bu işin gecesinin gündüzünün olmadığını vurgulayarak, verilen emeğin büyüklüğüne dikkat çekiyor. Hayvanların tamamen doğal otlaklarda beslenmesinin peynirin lezzetini doğrudan etkilediğini belirten Küçükkaya, buna rağmen üreticilerin yaşadığı ekonomik zorluklardan yakınıyor. Artan yem, ilaç ve yayla giderlerinin üreticiyi ciddi anlamda zorladığını ifade eden Küçükkaya, üreticiden oldukça düşük fiyatlarla alınan ürünün market raflarında çok daha yüksek bedellerle satılmasının yarattığı adaletsizliğe vurgu yapıyor. Hayvan yetiştiricisi Orhan Küçükkaya ise sürecin teknik detaylarını anlatırken, koyunların sabah ve akşam olmak üzere günde iki kez sağılmasının, peynirin kalitesini korumak için vazgeçilmez bir rutin olduğunu belirtiyor.
Gelecek nesillere aktarılan gelenek
Dedesiyle birlikte yaylada çalışan ilkokul öğrencisi Kenan Asaf, bu zorlu süreci bir görev bilinciyle üstleniyor. Tatillerini yaylada geçiren küçük Kenan, koyunlarla ilgilenmenin ve Erzincan tulum peynirinin yapım aşamalarına dahil olmanın kendisi için bir gurur kaynağı olduğunu ifade ediyor. Doğal aromasıyla damaklarda iz bırakan bu peynir, sadece bir gıda ürünü değil, aynı zamanda Şavak aşiretinin zorlu yayla koşullarında korumaya çalıştığı bir yaşam biçiminin ve kültürel mirasın da somut bir göstergesi olarak sofralardaki yerini alıyor. Her bir tulum, aslında yaylalarda verilen büyük bir emeğin ve dayanışmanın hikayesini taşıyor.