Türkiye'nin dört bir yanındaki hastanelere ulaştırılan akrep panzehri, Sağlık Bakanlığı bünyesindeki uzman ekiplerin titiz çalışmalarıyla biyolojik bir mucizeye dönüşüyor.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları, akrep sokmalarına karşı geliştirilen antivenom üretiminde kritik bir rol üstleniyor. Yılda 10 bin doz kapasiteyle çalışan merkez, yerli imkanlarla ürettiği panzehirlerle Türkiye'nin bu alandaki ihtiyacını tamamen karşılıyor.
Zehir sağımından saflaştırmaya uzanan süreç
Üretim süreci, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan getirilen akreplerin kontrollü ortamda beslenmesiyle başlıyor. Laboratuvar sorumlusu Veteriner Hekim Mehmet Ali Kanat, akreplerden düzenli aralıklarla sağım yapıldığını belirtiyor. Ancak doğrudan alınan zehir, doku kalıntıları içerdiği için kullanıma uygun değil. Bu nedenle venom, bozulmaması için uzun ve hassas bir saflaştırma işleminden geçiriliyor.
Atların bağışıklık gücünden yararlanılıyor
Saflaştırılan zehir, protein ve enzim testlerinden geçtikten sonra panzehir üretiminin en önemli aşaması olan atlara aktarılıyor. Halihazırda 10 atın kullanıldığı tesiste, hayvanlara düşük dozlarda enjeksiyon yapılıyor. Atların bağışıklık sisteminin geliştirdiği antikorlar, belirli aralıklarla alınan kan plazmalarından ayrıştırılıyor. Son aşamada ise sadece akrep zehrine karşı etkili olan antikorlar saflaştırılarak kullanıma hazır hale getiriliyor.
Bölgesel avantaj ve yüksek koruma gücü
Türkiye'de üretilen panzehir, özellikle Güneydoğu Anadolu'da yaygın olan 'androctonus crassicauda' türünün zehrinden elde ediliyor. Bu türün zengin protein yapısı, üretilen panzehirin sadece Türkiye'de değil, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki akrep türlerine karşı da etkili olmasını sağlıyor. Uzmanlar, bu geniş spektrumlu koruma gücünün büyük bir avantaj olduğunu vurguluyor.
Yaz aylarında dikkatli olunmalı
Yaz mevsiminde artış gösteren akrep sokmalarına karşı uyaran Mehmet Ali Kanat, özellikle kırsal bölgelerde çadırda veya dışarıda uyuyan vatandaşları dikkatli olmaya çağırıyor. Kıyafet ve ayakkabıların içine giren akreplerin daha şiddetli sokma vakalarına yol açtığını belirten Kanat, giysilerin giyilmeden önce mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Etkili panzehir stokları sayesinde Türkiye'de son yıllarda akrep sokmasına bağlı ölüm vakası yaşanmadığını belirten yetkililer, ihtiyaç duyulması halinde üretim kapasitesinin artırılabileceğini ifade ediyor.
