Denizli'nin Çal ilçesi, toprağın altında saklı kalan binlerce yıllık bir hazineyi barındırıyor. Yukarı Menderes Havzası'nın tarih öncesi dönemlerine ışık tutan arkeolojik kazılar, bölgenin sadece bugününe değil, 8 bin 750 yıl öncesine uzanan köklü geçmişine de ayna tutuyor. Ekşi Höyük ve Aşağıseyit Höyük gibi stratejik noktalarda sürdürülen çalışmalar, bölgenin Neolitik Çağ'dan Tunç Çağı'na kadar uzanan kesintisiz bir yerleşim merkezi olduğunu kanıtlıyor. 20 kişilik uzman ekip, titizlikle yürüttüğü kazı faaliyetleriyle bu kadim toprakların hikayesini adım adım gün yüzüne çıkarıyor.
Neolitik Çağ'ın izinde 8 bin 750 yıllık yolculuk
Dayılar Mahallesi sınırları içerisinde yer alan ve yaklaşık 2 hektarlık bir alana yayılan Ekşi Höyük, 2015 yılından bu yana arkeoloji dünyasının dikkatini çekiyor. Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Fulya Dedeoğlu liderliğinde yürütülen çalışmalar, höyükteki yerleşimin günümüzden yaklaşık 8 bin 750 yıl öncesine kadar gittiğini ortaya koydu. Batı Anadolu'nun Neolitik sürecini anlamak adına kritik veriler sunan bu alan, avcı-toplayıcı yaşam biçiminden yerleşik hayata geçişin tüm evrelerini gözler önüne seriyor. Elde edilen bulgular, o dönemde bölgede yaşayan insanların tarım, hayvancılık, avcılık ve balıkçılıkla geçimlerini sağladıklarını ve oldukça organize bir toplumsal yapı kurduklarını gösteriyor. Ekşi Höyük, sadece tarih öncesi dönemlere değil, aynı zamanda höyük üzerinde tespit edilen Selçuklu dönemine ait mezarlık alanıyla çok katmanlı bir kültürel mirasa da ev sahipliği yapıyor.
Tunç Çağı'nın gizemi Aşağıseyit'te çözülüyor
Çal'daki arkeolojik çalışmaların bir diğer önemli ayağını ise Aşağıseyit Höyük oluşturuyor. İzmir Demokrasi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erim Konakçı'nın katılımıyla sürdürülen araştırmalar, bölgenin Tunç Çağı'ndaki yerleşim dokusunu anlamaya odaklanıyor. Aşağıseyit Höyük'ten elde edilen mimari kalıntılar ve arkeolojik tabakalar, Ekşi Höyük'teki Neolitik dönem verileriyle birleştirildiğinde, Yukarı Menderes Havzası'nın tarihsel gelişim çizelgesi çok daha net bir şekilde ortaya çıkıyor. Bu iki farklı höyükte yürütülen eş zamanlı çalışmalar, bölgenin farklı çağlarda nasıl bir yerleşim stratejisine sahip olduğunu anlamak açısından bilim dünyasına eşsiz bir perspektif sunuyor.
Bilimsel keşifler pazaryerinde halkla buluştu
Kazı ekipleri, elde ettikleri bilimsel verileri sadece akademik yayınlarla sınırlı tutmuyor. Dayılar Mahallesi Pazaryeri'nde gerçekleştirilen özel bir buluşmada, Prof. Dr. Fulya Dedeoğlu ve Prof. Dr. Erim Konakçı, kazı alanlarından çıkan bulguları bölge halkına anlattı. Farklı yaş gruplarından vatandaşların yoğun ilgi gösterdiği sunumlarda, höyüklerdeki mimari kalıntılardan antik dönem insanlarının günlük yaşamına kadar pek çok konu detaylandırıldı. Prof. Dr. Dedeoğlu, bu tür buluşmaların kültürel mirasın korunması ve yöre halkı ile arkeolojik alanlar arasındaki bağın güçlendirilmesi açısından hayati önem taşıdığını vurguladı. Akademisyenler, vatandaşlardan gelen soruları yanıtlayarak, Çal'ın tarihini birlikte keşfetmenin heyecanını paylaştı. Bu etkileşimli süreç, arkeolojik çalışmaların sadece toprağı kazmak değil, aynı zamanda geçmişle bugünü birleştiren bir köprü kurmak olduğunu bir kez daha kanıtladı.
