Denizli'nin Çal ilçesinde zamanın durduğu, yıllar içerisinde sakinlerinin büyük kısmını kaybederek sessizliğe gömülen Dağmarmara Mahallesi, şimdi bambaşka bir kimlikle ayağa kalkmaya hazırlanıyor. Yaklaşık iki yıllık titiz bir araştırma ve planlama sürecinin ardından, bölgenin tarihi dokusunu koruyarak onu bir cazibe merkezine dönüştürecek olan Dağmarmara Yaşayan Anadolu Kültür ve Sanat Köyü Projesi gün yüzüne çıktı. Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal ve Mimar Hasibe Feza'nın öncülüğünde, Kutluk Geçmişten Geleceğe Dağmarmara Kültür Sanat ve Eğitim Derneği'nin de desteğiyle şekillenen bu vizyoner girişim, sadece binaları değil, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel yaşam biçimlerini de yeniden canlandırmayı hedefliyor. Ebru sanatçısı ve grafik tasarımcı Zehra Öykü Elmasdaş'ın da katkılarıyla hazırlanan bu kapsamlı çalışma, bölgeyi sadece bir turizm durağı değil, aynı zamanda sanatın ve eğitimin iç içe geçtiği yaşayan bir laboratuvar haline getirmeyi amaçlıyor.
Taş evlerin arasında sanatın izleri
Projenin kalbinde, Dağmarmara'nın kendine has mimari karakterini yansıtan asırlık taş evlerin korunması ve restore edilmesi yatıyor. Eğimli araziye ustalıkla yerleşmiş, birinin çatısı diğerinin terası olan bu özgün yapıların, geleneksel dokusuna sadık kalınarak yeniden işlevlendirilmesi planlanıyor. Mimar Hasibe Feza'nın hazırladığı planlarda, yeni yapılaşmanın mevcut parsellerle sınırlandırılması ve kat yüksekliklerinin korunması gibi hassas detaylar öne çıkıyor. Bu evlerin bir kısmı konaklama alanı olarak düzenlenirken, diğer bölümler sanatçıların hem yaşayıp hem de üretim yapabilecekleri atölyelere dönüştürülecek. Böylece köy, ebru, hat, minyatür, çini, dokuma ve ahşap işçiliği gibi geleneksel Anadolu sanatlarının icra edildiği, ustaların çırak yetiştirdiği bir üretim üssüne dönüşecek.
Pamukkale'den Çal'a uzanan yeni rota
Dağmarmara'nın yeniden canlandırılması, Denizli turizminin sadece Pamukkale ile sınırlı kalmayıp şehrin iç kesimlerine yayılması için de stratejik bir adım olarak görülüyor. Proje, Pamukkale'den başlayıp Gözler ve Dağmarmara üzerinden Çal Bağ Yolu ve Kaklık Mağarası'na uzanan, kültür ve doğa turizmini birleştiren yeni bir güzergâh oluşturmayı hedefliyor. Köyün sahip olduğu dağ manzarası, doğal su kaynakları ve elverişli iklimi, doğa yürüyüşü parkurları, bisiklet rotaları ve kamp alanları için büyük bir potansiyel sunuyor. Mevcut Menderes yürüyüş yolunun daha işlevsel hale getirilmesiyle, bölgenin fotoğrafçılık ve doğa sporları meraklıları için vazgeçilmez bir durak olması amaçlanıyor. Ayrıca, ulaşım sorununu çözmek adına Denizli merkezinden başlayarak bölgeyi kapsayan düzenli bir toplu taşıma hattı kurulması da proje önerileri arasında yer alıyor.
Altyapıdan sosyal yaşama kapsamlı dönüşüm
Proje sadece estetik bir restorasyon değil, aynı zamanda köyün yaşam kalitesini artıracak köklü bir altyapı yenilemesini de içeriyor. Temiz su, kanalizasyon, arıtma ve yangın güvenliği gibi temel ihtiyaçların modern standartlara kavuşturulması, köy içindeki 3 kilometrelik yolun doğal dokuya uygun malzemelerle yenilenmesi hedefleniyor. Tüm bu çalışmalar yapılırken, mevcut köy sakinlerinin yerlerinden edilmemesi ve mülkiyet haklarının korunması projenin en temel ilkelerinden biri olarak öne çıkıyor. Yerel halkın tarım dışı alternatif gelir kaynaklarına kavuşması ve gençlerin kültürel üretime dahil edilmesiyle, köyün ekonomik olarak kendi kendine yetebilmesi planlanıyor. Hazırlanan bu kapsamlı dosya, Çal Kaymakamlığı, Çal Belediyesi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli Valiliği ve Büyükşehir Belediyesi gibi kurumların desteğine sunularak, aşamalı bir şekilde hayata geçirilmesi için gün sayıyor.
