Türkiye genelinde kronik organ yetmezliği ile mücadele eden 30 binin üzerinde hasta, hayata tutunabilmek için uygun bir organın bulunmasını bekliyor. Bu uzun ve meşakkatli bekleme süreci, hastaların sadece fiziksel sağlıklarını değil, sosyal yaşamlarını ve aile ilişkilerini de derinden etkiliyor. İstinye Üniversitesi Liv Hospital Bahçeşehir Genel Cerrahi Uzmanı ve Organ Nakli Merkezi Başkanı Prof. Dr. Ayhan Dinçkan, organ naklinin hastalar için sadece bir tedavi değil, aynı zamanda yeniden doğuş anlamına geldiğini ifade ediyor. Uzmanlar, bağışlanan her organın bir başkası için ikinci bir hayat şansı sunduğunu hatırlatarak, toplumdaki farkındalığın artırılmasının hayati bir sorumluluk olduğunu vurguluyor.
Tıbbi gerçekler ve yanlış bilinenler
Organ bağışı konusundaki en büyük engellerden biri, beyin ölümü kavramının yanlış anlaşılmasıdır. Prof. Dr. Dinçkan, beyin ölümü ile koma durumunun birbirinden tamamen farklı olduğunu, beyin ölümünün tıbben geri dönüşü olmayan bir ölüm süreci olduğunu belirtiyor. Toplumda bu iki kavramın karıştırılması, bağış süreçlerinde tereddütlere yol açabiliyor. Oysa beyin ölümü gerçekleşen bireylerde solunum ve dolaşım ancak tıbbi cihazlarla desteklenebiliyor; bu durum kişinin hayatta olduğu anlamına gelmiyor. Yanlış inanışların giderilmesi, organ bağışına olan güveni artıracak en önemli adım olarak görülüyor.
Kadavradan bağışın kritik önemi
İdeal olan, organ ihtiyacının hayatını kaybeden kişilerden yapılan bağışlarla karşılanmasıdır. Ancak Türkiye'de kadavradan organ bağışının yetersiz kalması, hastaları canlı vericili nakillere yönlendiriyor. Canlı vericili nakillerde sağlıklı bir birey böbreğini veya karaciğerinin bir kısmını bağışlayabilse de, bu süreç vericinin sağlığının titizlikle korunmasını gerektiriyor. Prof. Dr. Dinçkan, kadavradan bağışların artmasının, canlı vericili nakillere duyulan ihtiyacı azaltacağını ve vericilerin üzerindeki cerrahi riskleri minimize edeceğini belirtiyor. Bağışlanan organların alıcılarla eşleştirilmesi ise tamamen tıbbi kriterlere, doku uyumuna ve aciliyet durumuna göre yapılıyor; sosyal veya mesleki statü bu süreçte hiçbir rol oynamıyor.
Aile içinde konuşulması gereken bir karar
Organ bağışı, bireysel bir kararın ötesinde, aile içinde açıkça konuşulması gereken bir konudur. Prof. Dr. Dinçkan, kişinin organ bağışı konusundaki isteğini önceden belirlemesinin ve bu kararını yakınlarıyla paylaşmasının, olası bir durumda sürecin çok daha sağlıklı ve hızlı ilerlemesini sağladığını ifade ediyor. Bağış bilincinin sadece belirli gün ve haftalarla sınırlı kalmaması, yıl boyunca süren bir bilgilendirme süreciyle desteklenmesi gerekiyor. Nakil bekleyen hastaların hikâyelerinin paylaşılması ve doğru bilgilerin yaygınlaştırılması, organ bağışını bir dayanışma kültürü haline getirebilir. Unutulmamalıdır ki, bugün verilen bir bağış kararı, yarın bir başkasının yarım kalan hikâyesini tamamlayabilir.
