Erzurum'un kültürel hafızasında derin izler bırakan ehram dokumacılığı, bugün Türkiye'de eşine az rastlanır bir titizlikle Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü'nde icra ediliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı olarak tescillenen 10 usta, bu kadim sanatı devlet sanatçısı unvanıyla sürdürmenin gururunu yaşıyor. Geçmişte genç kızların çeyiz sandıklarının vazgeçilmezi ve kadınların dış giyimdeki en önemli tercihi olan ehram, artık enstitü bünyesinde modern bir vizyonla yeniden yorumlanıyor.
Doğadan tezgaha uzanan sabır dolu yolculuk
Ehramın üretim süreci, haziran ayında köylerden özenle seçilen koyun yünlerinin toplanmasıyla başlayan ve aylarca süren meşakkatli bir emeği barındırıyor. Ustalar, geleneksel yöntemlere sadık kalarak yünleri dere suyunda, özellikle de alabalıkların yaşadığı doğal kaynak sularında yıkamayı tercih ediyor. Eğirme ve çile haline getirme işlemlerinin ardından kirişleme ve uzatma çubuklarıyla hazırlanan iplikler, yaklaşık 1000 ilmekten oluşan tezgahlarda ilmek ilmek dokunuyor. Bir ehramın tamamlanma süresi, desenin karmaşıklığına göre 15 gün ile bir buçuk ay arasında değişebiliyor.
Geleneksel motifler modern tasarımlarla buluşuyor
Enstitü bünyesinde yürütülen çalışmalar, ehramı sadece geleneksel bir örtü olmaktan çıkarıp günlük yaşamın bir parçası haline getirmeyi hedefliyor. Yöresel endemik bitkilerden elde edilen kök boyalarla renklendirilen ehram kumaşları; çanta, kırlent, sehpa örtüsü ve yatak örtüsü gibi dekoratif ürünlere dönüştürülüyor. Bu sayede asırlık dokuma sanatı, genç kuşakların estetik anlayışına hitap eden modern tasarımlarla yeniden hayat buluyor. Erzurum Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü Fatma Taşbaşı, bu dönüşümün geleneksel el sanatlarını yaşatma misyonunun bir parçası olduğunu vurguluyor.
Devlet sanatçısı ustaların gözünden ehram sanatı
Ehram dokuma ustası Elif Karakuş, Türkiye'de bu alanda devlet sanatçısı unvanına sahip 10 kişiden biri olmanın sorumluluğunu taşıdıklarını belirtiyor. Karakuş, ehramın sadece bir kumaş değil, Erzurum'un kültürel kimliğinin bir parçası olduğunu ifade ederek, dokuma sürecindeki her aşamanın el yordamıyla ve büyük bir dikkatle gerçekleştirildiğini vurguluyor. Ustalar, 2 metre eninde iki parça halinde dokunan ve ortadan birleştirilerek püsküllerle süslenen bu özel ürünün, hem tarihsel değerini korumak hem de güncel kullanım alanlarıyla varlığını sürdürmesini sağlamak için özveriyle çalışmaya devam ediyor.