Gaziantep'in yaz aylarında adeta bir renk cümbüşüne dönen damları, avluları ve balkonları, sadece görsel bir şölen sunmakla kalmıyor; aynı zamanda kentin mutfak kültürünün en önemli yapı taşlarından biri olan kurutmalıkların da üretim merkezine dönüşüyor. Asırlık bir kış hazırlığı geleneği olarak başlayan bu süreç, günümüzde tarımsal üretimi katma değerli bir ticari faaliyete dönüştürerek Gaziantep ekonomisinin en dinamik alanlarından biri haline geldi. Patlıcan, biber, kabak ve acur gibi kentin geleneksel lezzetleri, güneşin altında doğal yöntemlerle işlenerek kış sofralarına hazırlanırken, bu süreç artık sadece ev ekonomisini değil, bölgenin genel ticaret hacmini de doğrudan etkiliyor. Gaziantep Ticaret Borsası (GTB) verilerine göre, 2025 yılı içerisinde bu geleneksel ürünlerin ticari karşılığı 140 milyon liraya yaklaşarak dikkat çekici bir başarıya imza attı.
Gelenekten ticarete uzanan devasa zincir
GTB Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Akıncı, kurutmalık hazırlamanın Gaziantep için sadece mevsimsel bir alışkanlık değil, üretim, emek ve ticaretin iç içe geçtiği çok özel bir değer zinciri olduğunu vurguluyor. Akıncı'ya göre, yaz aylarında başlayan bu yoğun emek süreci, sofralara lezzet olarak ulaşırken aynı zamanda üreticiden sektör temsilcilerine kadar geniş bir kesime ekonomik kazanç sağlıyor. Geçmişten günümüze taşınan bu kültürel miras, artık modern ticaretin kurallarıyla birleşerek Gaziantep'in tarımsal ürünlerini daha geniş pazarlara taşıma potansiyeli taşıyor. Kurutmalıkların zaman içerisinde ailelerin kışlık ihtiyacını karşılayan küçük ölçekli bir hazırlıktan, ciddi bir ticari ürüne dönüşmesi, kentin tarımsal potansiyelinin ne kadar verimli kullanıldığının da bir göstergesi olarak kabul ediliyor.
Milyonlarca ürünün ekonomik karşılığı
Sektörün ulaştığı ekonomik boyutu rakamlarla ortaya koyan GTB verileri, 2025 yılında borsada işlem gören ürünlerin çeşitliliğini ve miktarını gözler önüne seriyor. Yıl içerisinde patlıcan, biber, kabak ve acur kurusundan oluşan toplam 57 milyon 610 bin 512 adet ürün borsada işlem gördü. Bu devasa ürün trafiğinin maddi karşılığı ise 135 milyon 748 bin lirayı aşmış durumda. Bunun yanı sıra kilogram bazında işlem gören domates, bamya ve maydanoz kurusu gibi ürünler de 10 bin 270 kilogramlık bir hacme ulaşarak yaklaşık 4 milyon 160 bin liralık bir ekonomik değer yarattı. Tüm bu kalemler toplandığında, 2025 yılında Gaziantep Ticaret Borsası'nda kurutmalık ürünlerin toplam işlem hacmi 139 milyon 907 bin lirayı geçerek rekor bir seviyeye ulaştı.
Coğrafi işaretle korunan kültürel miras
Gaziantep'in iklim avantajları, güneş altında gerçekleştirilen doğal kurutma yöntemlerinin ürünlere kendine has bir lezzet ve karakter kazandırmasına olanak tanıyor. Üretimden işleme, kurutma, paketleme ve nihai ticarete kadar uzanan bu süreç, kentte geniş bir ekonomik hareketlilik yaratıyor. Bu kültürel mirası korumak ve gelecek nesillere aktarmak adına GTB tarafından Antep Dolmalık Biber Kurusu, Antep Haylan Kabağı Kurusu ve Antep Kuruluk Patlıcanı için coğrafi işaret tescili alındı. Coğrafi işaretlerin sadece ürün isimlerini değil, aynı zamanda Gaziantep'e özgü üretim kültürünü ve geleneksel bilgiyi de koruma altına aldığını belirten Akıncı, hedeflerinin bu değerlerin özgün kimliğini muhafaza ederek ekonomik değerini daha da yukarı taşımak olduğunu ifade ediyor. Gaziantep, bu stratejik adımlarla kurutmalık sektöründeki liderliğini pekiştirmeyi ve geleneksel lezzetlerini dünya pazarlarında daha güçlü bir şekilde temsil etmeyi amaçlıyor.
