Türkiye'nin elma üretiminde lokomotif şehirlerinden biri olan Niğde, son iki yıldır tarımsal üretimde ciddi bir krizle karşı karşıya. Ülke genelinde elma üretiminde üçüncü sırada yer alan ve yıllık 600 bin ton civarında rekolte beklentisiyle dikkat çeken kentte, çiftçiler üst üste gelen doğal afetlerin yarattığı ekonomik tahribatla mücadele ediyor. Geçen yıl yaşanan şiddetli zirai don felaketi nedeniyle bahçelerinde neredeyse hiç ürün alamayan üreticiler, bu sezon ise aşırı yağışların tetiklediği hastalıklar ve dolu yağışıyla bir kez daha hüsrana uğradı. Sofralık olarak pazara sunulması hedeflenen elmaların büyük bir kısmı, kalite kaybı nedeniyle meyve suyu fabrikalarına yönlendirildi.
Maliyetler artarken alım fiyatları çakıldı
Üreticiler için en büyük darbe, ürünün kalitesindeki düşüşle birlikte gelen fiyat çöküşü oldu. Normal şartlarda sofralık niteliği taşıyan elmaların kilogram fiyatı 9 ile 12 lira arasında değişirken, kalite kaybı yaşayan ve meyve suyu fabrikalarına gönderilen elmaların fiyatı 2,5 ile 3 lira seviyelerine kadar geriledi. Dündarlı bölgesinde 15 dönümlük bahçesinde üretim yapan Ali Gedik, yaşadıkları mağduriyeti şu sözlerle özetliyor: Bahçemizdeki elmalar kara benek hastalığına yakalandı. Kalite düşünce elimizdeki ürünü meyve suyu fabrikasına vermek zorunda kaldık. Ancak verilen 2,5-3 liralık fiyat, toplama maliyetini dahi karşılamaktan uzak. İşçilik giderlerini bile kurtarmayan bu tablo karşısında çiftçinin beli büküldü.
Emekler dalında kalıyor
Sadece fiyatlar değil, hasat sürecindeki zorluklar da üreticiyi çaresiz bırakıyor. Bahçesindeki ürünleri toplayıp kasalara doldurmanın bile günlük yevmiyeyi karşılamadığını belirten Sakine Çakır, geçen yıl soğuktan dolayı tek bir elma bile kasaya koyamadıklarını, bu yıl ise benzer bir kaderi yaşadıklarını ifade ediyor. Üreticilerden elma alımı yapan Celal Yüksel ve Musa Bergama gibi isimler de durumun vahametini doğruluyor. Önceki yıllarda meyve suyuna giden elmanın fiyatının 8-10 lira bandında olduğunu hatırlatan sektör temsilcileri, bu sezon dolu, kara leke ve iç kurdu gibi sorunların üreticinin tüm çabasına rağmen kaliteyi yerle bir ettiğini belirtiyor. Şu an elmaların yaklaşık yüzde 30 ile 40'lık bir kısmının hala dalında beklediği tahmin ediliyor.
Türkiye'nin elma deposunda gelecek kaygısı
Türkiye, elma üretiminde kendine yeterlilik oranı yüzde 152 olan ve dünya genelinde önemli bir ihracatçı konumunda bulunan bir ülke. Gala, starking, golden, Amasya ve granny smith gibi çeşitlerin yetiştiği Niğde, iç piyasanın yanı sıra 12 farklı ülkeye de ihracat yaparak ekonomiye büyük katkı sağlıyor. Ancak geçen yıl zirai don nedeniyle 4,4 milyon tonlardan 2,7 milyon tona gerileyen ülke genelindeki rekolte, üreticinin yaşadığı kaybın boyutlarını gözler önüne seriyor. Çiftçiler, devletin bu zorlu süreçte kendilerine destek olmasını ve özellikle meyve suyuna giden elmaların alım fiyatlarının, en azından üretim ve hasat giderlerini karşılayacak bir seviyeye çekilmesini bekliyor. Emeklerinin karşılığını alamayan üretici, bir sonraki sezon için umutlarını korumaya çalışsa da, mevcut ekonomik koşullar altında tarımsal faaliyetlerini sürdürmekte büyük zorluk çekiyor.
