Ayasofya'nın gizli dehlizlerinde büyük keşif: Yüzyılların toprağı altından Roma izleri çıktı

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen restorasyon çalışmaları kapsamında Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin altında saklı kalan tarihi tüneller ve gizemli mekanlar gün yüzüne çıkarılıyor. Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, binlerce ton molozun temizlendiği bu yeraltı dünyasında Roma dönemine ait olduğu değerlendirilen yeni bulgulara ulaşıldığını açıkladı.

İstanbul'un kalbinde, yüzyıllardır ziyaretçilerin üzerinde yürüdüğü Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin derinliklerinde, tarihin tozlu sayfalarını aralayan hummalı bir çalışma yürütülüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın gözetiminde gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon süreci, sadece yapının üst kısmını değil, aynı zamanda yerin altındaki gizemli dünyayı da yeniden keşfetmemizi sağlıyor. Uzun yıllar boyunca toprak ve moloz yığınları altında kalarak unutulmaya yüz tutmuş tüneller ve mekanlar, uzman ekiplerin titiz çalışmalarıyla tek tek gün ışığına kavuşturuluyor. Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, bu zorlu sürecin detaylarını paylaşırken, ulaşılan her yeni noktanın yapının mimari geçmişine dair önemli ipuçları sunduğunu belirtiyor.

Ayasofya'nın gizli dehlizlerinde büyük keşif: Yüzyılların toprağı altından Roma izleri çıktı

Yeraltında keşfedilen gizemli tüneller ve mekanlar

Yapılan kazı ve temizlik çalışmaları sonucunda, Ayasofya'nın altında oldukça karmaşık bir altyapı sistemi olduğu netleşmeye başladı. Prof. Dr. Güleç, şu an itibarıyla 6 farklı mekanın ve 9 ayrı tünel hattının tespit edildiğini ifade ediyor. Özellikle kuzeydoğu köşesinde yer alan ve hipoje olarak adlandırılan mezar yapısı ile bağlantılı alanların temizlenmesi, bölgenin tarihsel katmanlarını anlamak adına kritik bir adım oldu. İki yıl önce başlayan ve etaplar halinde ilerleyen bu çalışmalar, toprakla dolmuş olan bu gizli bölümlerin tamamen boşaltılmasını sağladı. Uzmanlar, tünellerin yapısını ve kullanılan malzemeleri inceleyerek, bu bölümlerin Roma döneminden başlayarak farklı tarihsel süreçlerde inşa edildiği veya kullanıldığı yönünde güçlü kanıtlara ulaşıyor. Özellikle en son açılan iki numaralı tünel, araştırmacıların üzerinde en çok durduğu ve analizlerini yoğunlaştırdığı alanlardan biri olarak öne çıkıyor.

Ayasofya'nın gizli dehlizlerinde büyük keşif: Yüzyılların toprağı altından Roma izleri çıktı

Yerebatan Sarnıcı'na uzanan su yolu

Çalışmaların en dikkat çekici sonuçlarından biri, Ayasofya'nın altından geçen su sisteminin izlerinin sürülmesi oldu. Prof. Dr. Güleç, tünellerin içindeki çamur ve moloz yığınları temizlendikçe, yapının altından geçen suyun rotasının Yerebatan Sarnıcı'na doğru ilerlediğinin anlaşıldığını belirtiyor. Yüzde üçlük bir eğimle devam eden bu tünel hattı, Ayasofya'nın altından gelen suyun tahliyesini sağlayan antik bir mühendislik harikası olarak değerlendiriliyor. Bu suyun kaynağının Bozdoğan Kemeri'nden gelen bir dağıtım şebekesi mi yoksa doğal bir yeraltı kaynağı mı olduğu konusu, yapılacak ileri analizlerle netlik kazanacak. Ayrıca Hipodrom'a doğru uzanan başka tünel hatlarının varlığına dair bilgiler, bölgenin yeraltı ağının ne kadar geniş ve birbirine bağlı olduğunu gözler önüne seriyor.

Ayasofya'nın gizli dehlizlerinde büyük keşif: Yüzyılların toprağı altından Roma izleri çıktı

Üç bin tonluk molozun altından çıkan tarih

Restorasyonun fiziksel boyutu ise oldukça çarpıcı rakamlarla ifade ediliyor. Prof. Dr. Güleç, bölgeden yaklaşık bin metreküpü aşan, ağırlık olarak ise üç bin tona yaklaşan bir atık ve toprak yığınının çıkarıldığını vurguluyor. Bu devasa kütle, sadece yılların getirdiği doğal birikimden değil, aynı zamanda geçmiş dönemlerde yapılan hatalı onarımlar sırasında içeriye doldurulan molozlardan oluşuyor. Bu mekanların ziyaretçilere açılması konusu ise hem Bakanlık hem de Bilim Kurulu için oldukça hassas bir gündem maddesi. Güvenlik, sağlık standartları ve yapısal bütünlüğün korunması gibi pek çok teknik zorunluluk, bu alanların turizme kazandırılması sürecini karmaşıklaştırıyor. Henüz kesin bir karar alınmamış olsa da, uzmanlar bu gizemli yeraltı dünyasının bilimsel verilerle desteklenerek geleceğe aktarılması için yoğun bir mesai harcamaya devam ediyor.

Ayasofya'nın gizli dehlizlerinde büyük keşif: Yüzyılların toprağı altından Roma izleri çıktı

Ayasofya'nın gizli dehlizlerinde büyük keşif: Yüzyılların toprağı altından Roma izleri çıktı

Ayasofya'nın gizli dehlizlerinde büyük keşif: Yüzyılların toprağı altından Roma izleri çıktı

Ayasofya'nın gizli dehlizlerinde büyük keşif: Yüzyılların toprağı altından Roma izleri çıktı

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız