Erzurum Kalkınma Vakfı (ERVAK) ve Adalet Bakanlığı Hüseyin Turgut Eğitim Merkezi iş birliğiyle düzenlenen Saltanattan Cumhuriyete Olaylar ve İnsanlar başlıklı konferans, yakın tarihimizin en önemli kırılma noktalarını yeniden hatırlattı. Hüseyin Turgut Eğitim Merkezi Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen etkinlikte, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selami Kılıç, Cumhuriyet'in ilanına kadar geçen süreci akademik bir derinlikle ele aldı. Konferans, katılımcılara ulusal egemenliğin nasıl inşa edildiğini ve bu süreçte hangi zorlu aşamalardan geçildiğini anlama fırsatı sundu.
Milli egemenliğe uzanan dokuz kritik aşama
Prof. Dr. Selami Kılıç, Cumhuriyet'e giden yolun tesadüflerle değil, dokuz aşamalı stratejik bir süreçle örüldüğünü vurguladı. Kılıç'ın aktardığına göre, Amasya Genelgesi ile başlayan bu süreç; Erzurum ve Sivas Kongreleri, Misak-ı Milli'nin ilanı, Birinci TBMM'nin açılması ve 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile somutlaştı. Bu adımların her biri, halkın kendi kaderini tayin etme iradesinin birer yansıması olarak tarihteki yerini aldı. Özellikle ulusal egemenliğin hukuki temellerinin atıldığı bu dönem, yeni devletin karakterini belirleyen en önemli yapı taşlarını oluşturdu.
Saltanatın sonu ve yeni devletin kuruluşu
Konferansın en dikkat çekici bölümlerinden biri, saltanatın kaldırılmasına giden sürecin detaylarıydı. Prof. Dr. Kılıç, 30 Ekim ve 1 Kasım 1922 tarihlerinde TBMM gündemine gelen konunun, ortak komisyonun hazırladığı iki maddelik karar ile nihayete erdiğini belirtti. 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması, sadece bir yönetim biçiminin değişmesi değil, aynı zamanda ulus devletin inşası için atılan en cesur adımlardan biriydi. Vahdettin'in ülkeyi terk etmesi ve ardından Abdülmecit Efendi'nin halife seçilmesi gibi kritik olaylar, 9 Eylül 1923'te Halk Fırkası'nın kurulması ve nihayetinde 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanıyla taçlandı.
Laikleşme ve modernleşme hamleleri
Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte başlayan modernleşme sürecinin en önemli dönüm noktalarından biri 3 Mart 1924 tarihi olarak öne çıktı. Prof. Dr. Kılıç, bu tarihte hilafetin kaldırılması ve inkılap kanunlarının kabul edilmesiyle Türkiye'nin laikleşme yolunda geri dönülemez bir adım attığını ifade etti. Konferansın sonunda, Cumhuriyet'in 103. yıl dönümünü büyük bir coşkuyla kutlayan Kılıç, Cumhuriyet'in değerine vurgu yaparak konuşmasını tamamladı. Etkinlik, Hüseyin Turgut Eğitim Merkezi Başkanı Hakim İrfan Alper'in, Prof. Dr. Selami Kılıç ve ERVAK Başkanı Erdal Güzel'e teşekkürlerini sunarak plaket takdim etmesiyle sona erdi.
