Batman'ın Sason ilçesindeki kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşlar, sonbaharın gelişiyle birlikte ormanlık alanların yolunu tutuyor. Doğada kendiliğinden yetişen ve yöre halkı tarafından büyük bir titizlikle toplanan menengiç, bölge ekonomisi için kritik bir geçim kaynağı haline geldi. Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte dağlara çıkan köylüler, gün boyu süren zahmetli bir çalışmanın ardından topladıkları bu değerli meyveleri evlerine taşıyarak işleme sürecini başlatıyor.
Doğadan sofraya uzanan geleneksel süreç
Toplanan menengiçler, evlerde özenle yıkandıktan sonra kabuklarından ayrılıyor ve kurumaya bırakılıyor. Bu doğal ürün, yöre halkının kış hazırlıklarının da vazgeçilmez bir parçası konumunda. Kurutma işleminin ardından menengiçler, kullanım amaçlarına göre farklı yöntemlerle değerlendiriliyor. Bir kısmı ezilerek geleneksel yöntemlerle kahve yapımında kullanılırken, tam olgunluğa erişmiş olan meyveler tuzla kavrularak yörede çitlembik olarak adlandırılan lezzetli bir kışlık çereze dönüştürülüyor. Bu süreç, bölgedeki geleneksel mutfak kültürünün yaşatılmasına da büyük katkı sağlıyor.
Sabundan kahveye uzanan ekonomik değer
Menengiçin sunduğu imkanlar sadece gıda ile sınırlı kalmıyor. Kırmızı renkte toplanan menengiçler, kazanlarda yaklaşık iki gün süren yoğun bir kaynatma işleminden geçirilerek doğal sabun haline getiriliyor. Oldukça zahmetli bir üretim süreci olan bu doğal sabunlar, piyasada 750 liradan alıcı buluyor. Bölge sakinlerinden İsmet Çelik, menengiçin kendileri için sadece bir yiyecek değil, aynı zamanda aile bütçesine doğrudan katkı sağlayan önemli bir gelir kapısı olduğunu vurguluyor. Çelik, Ekim ayında başlayan hasat döneminin ardından elde ettikleri ürünlerin bir kısmını kendi ihtiyaçları için ayırdıklarını, geri kalanını ise satışa sunarak geçimlerini sağladıklarını ifade ediyor.
Kış akşamlarının vazgeçilmez lezzeti
Sason kırsalında yaşayanlar için menengiç toplamak, sadece ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda nesilden nesile aktarılan bir gelenek. Kışın uzun ve soğuk akşamlarında ailelerin bir araya geldiği sohbetlerde, tuzla kavrulmuş çitlembiklerin tüketilmesi bölge kültürünün önemli bir parçası. Hem kahvesiyle hem de şifalı olduğu bilinen doğal sabunuyla menengiç, Sason halkının doğayla kurduğu güçlü bağın en somut göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor. Köylüler, doğanın sunduğu bu bereketi en verimli şekilde değerlendirerek hem geleneklerini koruyor hem de ekonomik zorluklara karşı kendi çözümlerini üretiyor.
