Çanakkale'nin dünya mirası Troya Antik Kenti, 160 yılı aşkın süredir devam eden kazı çalışmalarıyla insanlık tarihine dair yeni sırlar sunmaya devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın himayesinde, Geleceğe Miras Projesi kapsamında yürütülen 2026 yılı kazı sezonu, arkeoloji literatürüne geçecek nitelikte iki önemli buluntuya ev sahipliği yaptı. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi adına, İÇDAŞ'ın ana sponsorluğunda sürdürülen bu titiz çalışmalar, antik kentin farklı katmanlarında dört ayrı noktada yoğunlaştırıldı. Kazı heyeti, bu yıl elde edilen verilerin Troya'nın kültürel ve sosyal yaşamına dair bugüne kadar bilinmeyen detayları ortaya koyduğunu belirtiyor.
Müzik tarihine Troya'dan bir kanıt
Kazıların en dikkat çekici parçası, Arkaik Dönem olarak adlandırılan M.Ö. 8'inci yüzyıla ait tabakada keşfedilen kemik flüt oldu. Troya'nın 160 yıllık kazı tarihçesinde ilk kez bir müzik aletine rastlanması, uzmanlar tarafından büyük bir sürpriz olarak karşılandı. Daha önce pek çok betimlemede müzik aletlerinin varlığına dair izler bulunsa da, fiziksel bir enstrümanın gün yüzüne çıkması bölgedeki sanatsal faaliyetlerin somut bir kanıtı olarak değerlendiriliyor. Prof. Dr. Rüstem Aslan, bu buluntunun sadece bir nesne olmadığını, aynı zamanda Homeros'un destanlarında anlattığı dönemin müzikal atmosferini anlamak adına kritik bir veri sunduğunu ifade ediyor.
Destanların izinde tesadüfi bir keşif
Buluntunun zamanlaması, Homeros uzmanlarının destanların yazıya geçirildiği dönem olarak kabul ettiği 8'inci yüzyılla örtüşmesi bakımından oldukça manidar. İlginç bir tesadüf olarak, Odyssey filminin hazırlık sürecinde sirenlerin şarkısı bölümü için deneysel olarak kullanılan 8'inci yüzyıl dönemi flütleriyle, Troya'da bulunan bu kemik flüt arasında şaşırtıcı bir benzerlik bulunuyor. Avrupa'da Paleolitik döneme kadar uzanan çok daha eski kemik flüt örnekleri bilinse de, Troya kazı sahasında bugüne kadar ele geçen tek müzik aleti olma özelliğini taşıyan bu eser, antik kentin müzik kültürüne dair boşluğu dolduruyor.
Yangın tabakasından çıkan gizemli idol
Kazı çalışmalarının bir diğer önemli parçası ise İlk Tunç Çağı'na, yani 2'nci Troya kentine tarihlenen nadir bir idol başı oldu. Kent girişlerinde, bir yangın tabakasının içerisinde korunaklı bir şekilde bulunan bu kültsel obje, arkeologlar için büyük bir heyecan kaynağı oldu. 160 yıllık kazı süreci boyunca benzeri sadece üç veya beş adet bulunan bu tür idol başları, Troya'nın katmanları arasındaki sosyal ve dini yaşamın izlerini sürmek için eşsiz birer anahtar görevi görüyor. Yangın tabakasının içinde bulunması, bu objenin o dönemdeki bir felaket anında nasıl korunduğuna veya neden orada bırakıldığına dair yeni soruları da beraberinde getiriyor. Prof. Dr. Rüstem Aslan, bu buluntunun Troya'nın katman yapısını anlamak adına bilimsel açıdan paha biçilemez bir veri sunduğunu vurguluyor.
