Nevşehir'in Ürgüp ilçesinde yetişen ve kendine has aromasıyla damaklarda iz bırakan Bitirgen Kayısısı, uluslararası gastronomi dünyasının en önemli koruma platformlarından biri olan Slow Food hareketinin Ark of Taste yani Lezzet Sandığı listesine girmeyi başardı. Ahiler Kalkınma Ajansı'nın (AHİKA) yürüttüğü titiz çalışmalar sonucunda tescillenen bu özel meyve, bölgenin tarımsal zenginliğini dünya çapında temsil etme hakkı kazandı. Bu gelişme ile birlikte TR71 Bölgesi'nden listeye dahil edilen yöresel ürünlerin toplam sayısı 19'a ulaşarak önemli bir başarıya imza atıldı.
Geleneksel yöntemlerle gelen lezzet
Kapadokya'nın kendine has iklim koşulları ve verimli toprak yapısı, Bitirgen Kayısısı'na eşsiz bir karakter kazandırıyor. Bu meyveyi diğer çeşitlerinden ayıran en belirgin özellik ise yoğun ve lifli dokusunun yanı sıra uygulanan geleneksel kurutma tekniği olarak öne çıkıyor. Çekirdekleri çıkarılmadan, bütün halde kurutulan bu kayısılar, Nevşehir mutfak kültürünün vazgeçilmez bir parçası haline gelmiş durumda. Yörede hazırlanan Bitirgen Kayısı Yahnisi, Kayısı Dolması ve Kuru Kayısı Yağlaması gibi geleneksel yemeklerde başrol oynayan bu meyve, bölgenin gastronomi mirasını yaşatan en önemli unsurlardan biri olarak kabul ediliyor.
Biyoçeşitlilik ve kültürel mirasın korunması
Merkezi İtalya'da bulunan Slow Food Biyoçeşitlilik Vakfı tarafından yönetilen Ark of Taste listesi, sadece bir lezzet kataloğu değil, aynı zamanda kaybolma riski taşıyan yerel ürünlerin, tohumların ve üretim yöntemlerinin gelecek nesillere aktarılmasını hedefleyen bir koruma kalkanı işlevi görüyor. Türkiye'den toplam 174 yöresel ürünün yer aldığı bu prestijli listede Bitirgen Kayısısı'nın da yer alması, Nevşehir'in yerel değerlerinin uluslararası düzeyde tanıtılmasına büyük katkı sağlıyor. AHİKA'nın 2023 yılından bu yana yürüttüğü bu stratejik çalışmalar, bölgedeki gıda biyoçeşitliliği konusunda farkındalık oluşturulmasına da öncülük ediyor.
Bölgesel kalkınma ve gelecek vizyonu
AHİKA tarafından yürütülen bu kapsamlı çalışmalar, TR71 Bölgesi'nin tarımsal potansiyelini ortaya çıkarmaya devam ediyor. Listeye Aksaray'dan Eşmekaya Koyun Yoğurdu ve Gelveri Ekmeği gibi ürünler girerken, Kırıkkale'den Kılıçlar Soğanı, Kırşehir'den Kaman Cevizi ve Niğde'den Darboğaz Kirazı gibi değerler de yer alıyor. Nevşehir özelinde ise Ayhan Patlıcanı, Nevşehir Simidi ve Nevşehir Pelveri ile birlikte Bitirgen Kayısısı, bölgenin gastronomi kimliğini güçlendiriyor. Ajans yetkilileri, tarımsal biyoçeşitliliğin korunması, geleneksel üretim bilgisinin sürdürülebilir kılınması ve yerel ürünlerin uluslararası pazarlarda hak ettiği değeri bulması amacıyla yürütülen bu çalışmaların 2027 yılına kadar kararlılıkla devam edeceğini vurguluyor.
