Tıp dünyasında kanser tedavisine yönelik yürütülen çalışmalar, yerli ve milli ilaç üretimi hedefi doğrultusunda kritik bir başarıya imza attı. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirilen uzun soluklu bir araştırma projesi, özellikle yaygın görülen üç farklı kanser türü üzerinde etkili olabilecek yeni moleküllerin keşfedilmesini sağladı. Bilim insanlarının laboratuvar ortamında sentezlediği bu moleküller, hem ulusal hem de Avrupa genelinde tescillenerek patent koruması altına alındı. Bu gelişme, gelecekte geliştirilecek kanser ilaçları için güçlü bir bilimsel temel oluşturuyor.
Laboratuvardan patent sürecine uzanan başarı
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zuhal Gerçek liderliğinde yürütülen bu çalışma, üniversitenin Bilimsel Araştırma Projeleri birimi tarafından desteklendi. Projenin temel amacı, kanser hücrelerinin büyümesini durdurabilecek veya onları etkisiz hale getirebilecek yeni kimyasal yapıların sentezlenmesi ve bu yapıların antikanser potansiyellerinin detaylı bir şekilde analiz edilmesiydi. Prof. Dr. Gerçek, 2000 yılından bu yana sürdürdüğü akademik çalışmaları kapsamında, Türkiye'nin kendi ilaç teknolojilerini geliştirmesinin stratejik önemine vurgu yaptı. Araştırma süreci, moleküllerin sentezlenmesi ve bu moleküllerin biyolojik aktivitelerinin test edilmesi olmak üzere iki ana aşamada tamamlandı.
İki üniversitenin ortak bilimsel çalışması
Araştırmanın ilk aşaması olan molekül sentezi süreci, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi laboratuvarlarında Prof. Dr. Zuhal Gerçek tarafından yürütüldü. Çalışmanın ikinci ayağında ise sentezlenen bu moleküllerin antikanser aktiviteleri, İstanbul Medipol Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mustafa Güzel ve Dr. Öğretim Üyesi Betül Yeşil tarafından titizlikle incelendi. Hem deneysel yöntemlerle hem de teorik hesaplamalarla desteklenen bu incelemeler sonucunda, geliştirilen moleküllerin meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde belirgin bir aktivite gösterdiği kanıtlandı. Elde edilen bu bulgular, bilimsel literatürde yerini alırken, fikri mülkiyet hakları da iki ayrı patentle güvence altına alındı.
Klinik çalışmalar için yeni bir kapı
Prof. Dr. Zuhal Gerçek, elde edilen sonuçların yerli ilaç üretimi yolunda atılmış önemli bir adım olduğunu belirterek, sürecin henüz başında olduklarını hatırlattı. Laboratuvar ortamında başarıyla sonuçlanan bu moleküllerin doğrudan bir tedavi edici ilaca dönüşmesi için önlerinde uzun bir yol bulunuyor. Bilim insanları, bu moleküllerin hastalarda güvenle kullanılabilmesi için ileri seviye güvenlik testlerinin, toksikolojik analizlerin ve kapsamlı klinik çalışmaların yapılması gerektiğinin altını çiziyor. Şu an için bilimsel bir temel oluşturan bu çalışma, gelecekteki kanser tedavilerinde kullanılabilecek yeni nesil ilaç adaylarının geliştirilmesi için umut verici bir başlangıç noktası olarak değerlendiriliyor.
