Türkiye genelinde diyabetin yaygınlığı, toplum sağlığı üzerinde giderek daha büyük bir baskı oluşturmaya devam ediyor. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Alper Sönmez, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü vesilesiyle yaptığı değerlendirmelerde, ülkemizdeki her sekiz yetişkinden birinin diyabet hastası olduğunu vurguladı. Ancak bu tablonun en endişe verici yanı, tip 2 diyabetli bireylerin yaklaşık yarısının durumlarından habersiz bir şekilde yaşamlarını sürdürmeleri. Hastalık, vücutta yıllarca sessizce ilerleyerek göz, böbrek ve sinir sisteminde geri dönüşü olmayan tahribatlara yol açabiliyor.
Sessiz ilerleyen tehlikeye karşı erken teşhis
Uzmanlar, diyabetin en büyük tehlikesinin belirti vermeden ilerlemesi olduğunu belirtiyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre, dünya genelinde diyabetle yaşayan yetişkinlerin neredeyse yarısı henüz tanı almamış durumda. Türkiye özelinde bakıldığında ise 20-79 yaş aralığındaki yaklaşık 9,6 milyon kişinin diyabetle mücadele ettiği tahmin ediliyor. Yüksek kan şekeri, çoğu zaman günlük yaşamın akışı içerisinde hissedilmiyor. Kişi işine gidip normal hayatını sürdürürken, diyabet sessizce organlara zarar vermeye devam ediyor. Bu nedenle, 30 yaşını geçen her bireyin düzenli olarak kan şekeri ölçümü yaptırması, olası bir hasarın önüne geçmek adına hayati bir önem taşıyor.
Belirtiler yanıltıcı olabilir
Diyabetin klasik belirtileri olan aşırı su içme, ağız kuruluğu ve sık idrara çıkma her zaman kendini göstermeyebilir. Prof. Dr. Sönmez, hastaların bazen ayak tabanlarında yanma, uyuşma veya karıncalanma gibi şikayetlerle başvurduğunu ve yapılan tetkikler sonucunda uzun süredir yüksek seyreden kan şekerinin sinirlere zarar verdiğinin anlaşıldığını ifade ediyor. Erken yakalanan diyabet vakalarında, organ hasarlarını önlemek veya süreci ciddi oranda geciktirmek mümkün. Özellikle ailesinde tip 2 diyabet öyküsü bulunanlar, fazla kilolu bireyler veya gebelik döneminde diyabet tanısı almış olanlar, hiçbir şikayetleri olmasa dahi aile hekimlerine başvurarak basit bir açlık kan şekeri veya HbA1c testi yaptırmalıdır.
Sadece şeker değil, bütünsel bir mücadele
Halk arasında yaygın olarak kullanılan şeker hastalığı ifadesi, aslında hastalığın ciddiyetini tam olarak yansıtmıyor. Diyabet, sadece kan şekeriyle sınırlı bir durum değil; kalp krizi, böbrek yetmezliği ve körlük gibi ağır sonuçları olan bütünsel bir metabolik süreçtir. Bu nedenle tedavi süreci; kan basıncı, kan yağları ve vücut ağırlığının kontrol altına alınmasını gerektirir. Sigarayı bırakmak, sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmek ve düzenli egzersiz yapmak, tedavinin ayrılmaz parçalarıdır. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği tarafından yürütülen çalışmalar, tedavi hedeflerine ulaşma oranlarının oldukça düşük olduğunu gösteriyor. Özellikle gençler, erkekler ve uzun süredir diyabetle yaşayan bireylerde kan şekeri kontrolünün daha zor sağlandığı gözlemleniyor.
