Van mutfağının en köklü geleneklerinden biri olan ve yapımı büyük bir sabır gerektiren otlu küp peyniri, kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte bölge halkının alışveriş listelerinde ilk sıralara yerleşti. Yöresel otlarla harmanlanarak hazırlanan ve ardından küplere özenle basılan bu özel lezzet, toprak altında geçirdiği 6-7 aylık dinlenme sürecinin ardından sofralara ulaşıyor. Bu uzun bekleme süresi, peynirin kendine has aromasını kazanmasını sağlarken, aynı zamanda su kaybederek daha yoğun ve karakteristik bir lezzet profiline kavuşmasına olanak tanıyor. Özellikle kahvaltıların vazgeçilmezi olan bu ürün, Vanlıların kışlık hazırlıklarının da en önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor.
Doğanın şifalı otlarıyla gelen lezzet
Küp peynirinin eşsiz tadının arkasında, bölgenin zengin bitki örtüsünden toplanan özel otlar yatıyor. Sirmo, mendi ve heliz gibi yöresel otların peynirle buluşması, ürüne sadece bir aroma değil, aynı zamanda bölgeye özgü bir kimlik kazandırıyor. Peynirci esnafı Yunus Akçılgın, müşterilerin tercihlerine göre siyabo otunun da karışıma eklenebildiğini belirterek, bu otların peynirin lezzetini zirveye taşıdığını ifade ediyor. Akçılgın, piyasada taze peynir veya su içerisinde bekletilen peynir gibi farklı seçenekler bulunsa da, toprak altında olgunlaşan küp peynirinin her zaman ayrı bir yere sahip olduğunu vurguluyor. Vatandaşlar, sofralarında bu peyniri görmeden kış mevsimini tam anlamıyla karşılamış saymıyor.
Fiyat artışına rağmen talep düşmüyor
Ekonomik koşullardaki değişimler ve maliyetlerdeki artışlar, küp peynirinin fiyatlarına da yansımış durumda. Geçtiğimiz yıl kilogram fiyatı 650 lira seviyelerinde olan küp peyniri, bu yıl 800 liraya kadar çıkan fiyatlarla alıcı buluyor. Ancak bu fiyat artışı, ürünün gördüğü yoğun ilgiyi azaltmaya yetmiyor. Esnaf Yunus Akçılgın, vatandaşların bu lezzetten vazgeçmediğini, hatta yemeklerin yanına mutlaka bir tabak küp peyniri eklediklerini belirtiyor. Özellikle şehir dışından gelen müşterilerin de büyük ilgi gösterdiği bu geleneksel lezzet, Vanlıların kışlık stoklarında bidonlar dolusu yerini alıyor. Koyun, inek ve keçi sütünden üretilen çeşitler arasında ise en çok koyun peyniri tercih ediliyor.
Geleneksel yöntemlerle kışa hazırlık
Van halkının büyük bir kısmı, kışlık peynir ihtiyacını hala geleneksel yöntemlerle, kendi köylerinde hazırlayarak karşılıyor. Bu durum, küp peyniri kültürünün nesilden nesile aktarılmasını sağlarken, aynı zamanda yerel üretimin de canlı kalmasına yardımcı oluyor. Toprak altında dinlendirme süreci, peynirin olgunlaşması için kritik bir aşama olarak kabul ediliyor ve bu süreçte peynir ağırlığından bir miktar kaybederek daha kıvamlı bir yapıya bürünüyor. Şehir merkezindeki esnaflar, özellikle kış aylarında artan bu talebi karşılamak için yoğun bir mesai harcarken, küp peynirinin sadece bir gıda maddesi değil, aynı zamanda Van'ın kültürel mirasının bir parçası olduğunu hatırlatıyorlar.
