Dünya genelinde her dokuz yetişkinden birinin mücadele ettiği diyabet, modern çağın en sinsi sağlık sorunlarından biri olarak kabul ediliyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun 2025 yılına ait Diyabet Atlası verileri, hastalığın ulaştığı boyutları gözler önüne seriyor. Mevcut istatistiklere göre dünya genelinde 20 ile 79 yaş aralığındaki yaklaşık 589 milyon yetişkin diyabetle yaşarken, bu sayının 2050 yılına kadar yüzde 50 oranında bir artış göstererek 853 milyona ulaşması bekleniyor. Türkiye'de ise bu tablo oldukça dikkat çekici; yaklaşık 9,6 milyon vatandaşımız diyabetle yaşamını sürdürüyor. Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Afruz Babayeva, hastalığın toplumdaki yaygınlığına dikkat çekerek, özellikle tip 2 diyabetin uzun yıllar boyunca hiçbir belirgin şikayete yol açmadan vücutta ilerleyebildiğini ifade ediyor.
Sessiz seyreden hastalıkta erken teşhisin kritik rolü
Uzmanlar, diyabetin en tehlikeli yanının uzun süre sessiz kalması olduğunu belirtiyor. Dr. Afruz Babayeva, dünya genelindeki diyabetli yetişkinlerin yaklaşık yüzde 43'ünün, yani 252 milyon kişinin hastalığından habersiz olduğunu vurguluyor. Sık idrara çıkma, aşırı susama, halsizlik, açıklanamayan kilo kaybı ve bulanık görme gibi klasik belirtiler her hastada görülmeyebiliyor. Bu şikayetlerin yokluğu, kişinin diyabet olmadığı anlamına gelmiyor. Tanı konulduğunda ise ne yazık ki göz, böbrek veya kalp damarları gibi hayati organlarda hasarlar çoktan başlamış olabiliyor. Diyabetin sadece kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı kalmadığını, kronik böbrek yetmezliği, kalp krizi, inme ve sinir hasarı gibi çok daha ağır komplikasyonlara zemin hazırladığını hatırlatan uzmanlar, risk grubundaki bireylerin hiçbir yakınmaları olmasa dahi düzenli taramalardan geçmelerinin zorunlu olduğunu belirtiyor.
Risk grubundakiler için uyarı zilleri çalıyor
Hastalık henüz tam olarak gelişmeden önce müdahale edilebilecek bir aşama bulunuyor. Prediyabet olarak adlandırılan bu dönem, kan şekeri düzeylerinin normalin üzerinde olduğu ancak henüz diyabet kriterlerini karşılamadığı bir süreci ifade ediyor. Dr. Babayeva, bu dönemin tip 2 diyabeti önlemek veya geciktirmek için altın değerinde bir fırsat sunduğunu belirtiyor. Özellikle ailesinde diyabet öyküsü bulunanlar, obezite veya fazla kilo sorunu yaşayanlar, hipertansiyon ve kolesterol yüksekliği olanlar ile geçmişte gebelik diyabeti geçirmiş kadınların çok daha dikkatli olması gerekiyor. Bu kişilerin yaşam tarzlarında yapacakları köklü değişiklikler ve düzenli sağlık takipleri, hastalığın seyrini tamamen değiştirebiliyor.
Bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımıyla daha sağlıklı bir gelecek
Diyabet tedavisinde son yıllarda yaşanan teknolojik ve tıbbi gelişmeler, hastaların yaşam kalitesini artırma konusunda yeni kapılar aralıyor. Günümüzde tedavi planlaması yapılırken sadece kan şekeri seviyelerine odaklanılmıyor; hastanın genel kalp ve böbrek sağlığı, vücut ağırlığı ve eşlik eden diğer kronik hastalıkları da bütüncül bir yaklaşımla ele alınıyor. Yeni nesil diyabet ilaçları, uygun hasta gruplarında kan şekeri kontrolünün yanı sıra organ koruyucu etkileriyle de öne çıkıyor. Dr. Babayeva, her hastanın bireysel özelliklerinin farklı olduğunu ve tedavi planının bu ihtiyaçlara göre kişiselleştirilmesi gerektiğini vurguluyor. Hastalar kendilerini çok iyi hissetseler bile rutin kontrollerini aksatmamalı; göz muayeneleri, böbrek fonksiyon testleri ve kan basıncı takipleri sayesinde olası komplikasyonlar henüz erken evrede tespit edilerek gerekli önlemler alınabiliyor.
