Samsun'da bulunan Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ), 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nın yıl dönümü vesilesiyle oldukça anlamlı bir akademik buluşmaya ev sahipliği yaptı. Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi ile Tarih Topluluğu'nun ortaklaşa organize ettiği Tarihsel Süreçte Cumhuriyet ve Kazanımları başlıklı konferans, üniversite camiasından ve öğrencilerden yoğun ilgi gördü. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başlayan etkinlik, Cumhuriyet'in sadece bir yönetim biçimi değil, aynı zamanda bir milletin bağımsızlık iradesinin somutlaşmış hali olduğunu hatırlatan bir atmosferde gerçekleşti.
Akademik Sorumluluk ve Tarihsel Miras
Programın açılışında konuşan OMÜ Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Nazlı Murzioğlu, üniversitelerin toplumsal hafızayı diri tutma görevine dikkat çekti. Murzioğlu, Cumhuriyet'in geçmişten devralınan bir miras olmanın ötesinde, gelecek nesillere aktarılması gereken büyük bir sorumluluk olduğunu ifade etti. Akademik kurumların tarihsel olayları bilimsel bir süzgeçten geçirerek sorgulamasının, toplumsal bilincin inşasında kritik bir rol oynadığını belirten Murzioğlu, 29 Ekim tarihinin ortak bir geleceğe duyulan inancın en güçlü simgesi olduğunu vurguladı.
Milli Mücadele'nin Hukuki ve Diplomatik Yolculuğu
Konferansın ana konuşmacısı olan OMÜ Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serpil Sürmeli, Cumhuriyet'e giden yolu hukuki ve askeri detaylarıyla ele aldı. Mondros Mütarekesi'nin ardından başlayan işgal sürecinde Türk milletinin sadece silahla değil, hukuk zemininde de örgütlendiğini belirten Sürmeli, Müdâfaa-i Hukuk cemiyetlerinin önemine değindi. İzmir'in işgalinin bir dönüm noktası olduğunu ifade eden Sürmeli, bu acı olayın Anadolu'nun kurtuluş mücadelesiyle nasıl bütünleştiğini tarihi belgelerle açıkladı. Amasya Genelgesi'nden Erzurum ve Sivas kongrelerine kadar uzanan süreçte, milli iradenin bağımsızlık mücadelesindeki belirleyici rolü, katılımcılara kapsamlı bir şekilde aktarıldı.
Basın Tarihinden Cumhuriyet'e Giden İzler
Prof. Dr. Sürmeli, konuşmasının devamında Cumhuriyet'in ilanına giden süreçte basının üstlendiği kritik role ve dönemin diplomatik hamlelerine odaklandı. TBMM'nin açılışıyla milli egemenliğin hayata geçirildiğini, Lozan Antlaşması ile de bu bağımsızlığın uluslararası arenada tescillendiğini belirtti. Özellikle Mustafa Kemal Paşa'nın 1923 yılında Avusturyalı gazeteci Hans Lazar'a verdiği röportajda cumhuriyet kavramını kullanmasının, Türk basın tarihindeki yansımalarına dikkat çekti. İkdam gazetesi muhabiri Meczî Sadrettin Sayman'ın bu gelişmeyi kamuoyuna duyurmasının, Cumhuriyet'in ilanından hemen önceki süreçte toplumsal algının hazırlanması açısından ne kadar değerli bir örnek olduğunu vurguladı.
Fazilet ve Erdem Rejimi Olarak Cumhuriyet
Konferansın final bölümünde Cumhuriyet'in bir fazilet ve erdem rejimi olduğunu belirten Prof. Dr. Serpil Sürmeli, bu değerlerin milletin kendi iradesiyle kurduğu kamusal bir yapı olduğunu ifade etti. 29 Ekim 1923 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk'ün Cumhurbaşkanı seçilmesiyle resmiyet kazanan yeni yönetim biçiminin, aslında milletin kendi kaderini tayin etme hakkının bir sonucu olduğunu hatırlattı. Cumhuriyet'in sadece bir yönetim şekli değil, aynı zamanda bir yaşam biçimi ve erdemler bütünü olduğunu vurgulayan Sürmeli, bu değerlerin korunmasının önemini bir kez daha yineledi. Program, Prof. Dr. Serpil Sürmeli'ye teşekkür belgesi takdim edilmesi ve katılımcılarla çekilen hatıra fotoğraflarıyla sona erdi.
