Antalya'nın Belek sahillerinde yürütülen uzun soluklu koruma çalışmaları, deniz biyolojisi literatürüne geçecek sıra dışı bir keşfe ev sahipliği yaptı. Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ekipleri tarafından izlenen caretta caretta popülasyonu arasında, arka yüzgeçlerinden biri doğuştan gelişmemiş olan bir birey tespit edildi. DOA adı verilen bu özel kaplumbağa, bilim insanlarının dikkatini sadece fiziksel durumuyla değil, aynı zamanda hayata tutunma azmiyle de çekti. Veteriner hekimler tarafından yapılan detaylı röntgen incelemeleri, kaplumbağanın yüzgecini sonradan kaybetmediğini, gelişim sürecinde o uzvun hiç oluşmadığını kanıtladı. Tıp dilinde ameli olarak tanımlanan bu durum, DOA'yı dünyada uyduyla takip edilen ilk ve tek amelik deniz kaplumbağası konumuna taşıdı.
İmkansızlıklar içinde bir yaşam savaşı
DOA'nın hikayesi, aslında bir hayatta kalma destanı olarak tanımlanıyor. EKAD Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, kaplumbağayı ilk kez yumurtlama döneminde kumsalda gözlemlediklerini belirtiyor. Normal şartlarda caretta carettalar, arka yüzgeçlerini kullanarak kumsalda yaklaşık 50 santimetre derinliğinde yuvalar açabiliyor. Ancak DOA, tek yüzgeciyle bu işlemi gerçekleştirmekte zorlanıyor ve sadece 10-15 santimetrelik bir çukur açabiliyordu. Ekipler, kaplumbağanın yüzeye yakın bıraktığı yumurtaları koruma altına alarak, bu özel canlının neslinin devamı için kritik bir müdahalede bulundu. Dr. Canbolat, DOA'nın 20 yılı aşkın süredir denizde hayatta kalmasının ve üreme yaşına ulaşmasının, biyolojik açıdan inanılmaz bir başarı olduğunu vurguluyor.
Uydu verileriyle çizilen rota
Bilim dünyası için büyük bir merak konusu olan DOA'nın denizdeki hareketlerini anlamak amacıyla, turizm tesislerinin desteğiyle özel bir uydu takip cihazı temin edildi. Temmuz ayında Belek sahilinden denize bırakılan DOA, kısa süre içerisinde rotasını Doğu Akdeniz'e çevirdi. Uydu verileri, kaplumbağanın Kıbrıs'ın güneyinden geçerek Lübnan kıyılarına kadar ulaştığını gösterdi. Belek'ten kuş uçuşu 541 kilometre uzaklığa ulaşan DOA, fiziksel bir eksikliğin göç davranışlarını ne ölçüde etkilediğini anlamak adına bilimsel bir veri kaynağı haline geldi. Uzmanlar, kaplumbağanın kışlama ve göç alışkanlıklarını anlık olarak takip etmeye devam ediyor.
Bilimsel literatürde bir ilk
Ordu Üniversitesi'nden Prof. Dr. Onur Candan, DOA'nın durumunun literatürde daha önce raporlanmamış bir vaka olduğunu belirtiyor. Daha önce ampute yani sonradan uzvunu kaybetmiş bireylerin yuvalama yaptığına dair kayıtlar bulunsa da, doğuştan uzuv gelişimi olmayan bir bireyin bu denli uzun mesafeleri katetmesi ve hayatta kalması daha önce gözlemlenmemişti. Prof. Dr. Candan, DOA'nın günlük aktivite sürelerini ve katettiği mesafeleri, sağlıklı bireylerle karşılaştırarak analiz edeceklerini ifade ediyor. Şu ana kadar elde edilen veriler, DOA'nın göç rotasının oldukça düzenli olduğunu ve fiziksel durumuna rağmen diğer kaplumbağalarla benzer bir performans sergilediğini gösteriyor. Bu çalışma, deniz kaplumbağalarının adaptasyon yetenekleri hakkında yeni ufuklar açmayı hedefliyor.
